اغلب مدارس در جهان به دلیل مهار شیوع کرونا به حالت تعلیق و تعطیلی در آمده است. بطوریکه این تعطیلی 72 درصد جمعیت دانشجویی و دانش آموزی، در سرتاسر جهان را تحت تاثیر قرار داده است. در این مقاله می خواهیم تا به بررسی تاثیری که کرونا بر شرایط  آموزش دارد، و مزایا و معایب آن بپردازیم. با ما همراه باشید.

 

تعطیلی مدارس به دلیل شیوع کرونا

بر اساس اظهارات یونیسف در حال حاضر  به دلیل شیوع کرونا 186 کشور در حالت تعطیلی مدارس و مراکز آموزشی به سر

 می برند، که هشت گروه تحصیلی را در جهان شامل می شود. همچنین امتحانات پایان ترم و دوره تحصیلی علاوه بر اینکه در سطح محلی و بومی تعطیل است بلکه  آزمون های کمبریج IGCSE ، کمبریج O سطح ، کمبریج بین المللی AS & A سطح ، کمبریج AICE Diploma و Cambridge Pre-U نیز در سطح جهانی تعطیل می باشد.

به گفته رابرت جنکینز رئیس بخش آموزش یونیسف، تعطیلی مدارس نه تنها دانش آموزان و دانشجویان، بلکه خانواده ها و معلمان را نیز تحت تاثیر قرار می دهد، که پیامدهای اقتصادی و اجتماعی گسترده ای را نیز در بردارد. با تعطیل شدن مدارس خیلی از مسایل از قبیل بدهی دانش آموزان ، ناامنی غذایی، نوع یادگیری و آموزش آنلاین و بی خانمانی، مراقبت از کودکان بی سرپرست و خدمات به معلولین و تاثیری که این تعطیلی بر کودکان محروم و غیره دارد را تحت الشعاع قرار می دهد، که باید از سوی مراکز ذی ربط به راهکار مناسب و اصولی در این مورد پرداخت.

او همچنین می افزاید که دوره طولانی تعطیلی مدارس در دوره ابولا نشان داد که هر چقدر دوره دوری کودکان از مدارس زیادتر شود امکان برگشت آنها به مدراس کمتر می شود. بنابراین ارایه روش های جایگزین برای حمایت هر چه بیشتر کودکان در آموزش امری حیاتی است.

یونیسف همچنین در راستای کمک به مقابله با اختلال در آموزش کودکان و ایمن سازی هر چه بیشتر ، با بودجه بیشتر به تسریع همکاری با دولتها در حوزه واکنش به بحران پرداخت. این همکاری شامل حمایت از برنامه ریزی و اجرای عملیات ایمن سازی مدارس، تبادل اطلاعات مرتبط با خطرات، تجهیز مدارس با بسته های بهداشتی، انتشار اطلاعات حیاتی در مورد پیشگیری از بیماری، اقدامات اجرایی عملیات ایمن سازی مدارس، طراحی و آماده سازی برنامه های آموزشی جایگزین از طریق اینترنت، رادیو و تلویزیون ، افزایش تبادل دانش و ظرفیت سازی برای واکنش کنونی و غیره هستند.

 

پیامدهای تعطیلی مدارس

تعطیلی مدارس در طی شیوع کرونا جنبه های مثبت و منفی زیادی را در بردارد که در ادامه به هر یک از آنها خواهیم پرداخت.

فشار ناخواسته در سیستم مراقبت های بهداشتی با تعطیلی مدارس به زنان و مادران که بخش اعظم مراقبت از فرزندان و کودکان را برعهده دارند، فشار زیادی وارد می شود، به طوریکه در انجام بیشتر مسئولیت های خود چه در داخل و خارج از منزل ممکن است دچار مشکلات زیادی شوند.

 

دسترسی نابرابر به فن آوری

در بعضی از مناطق محروم روستایی عدم دسترسی سریع به فن آوری قابل اطمینان می تواند مانع یادگیری و آموزش از راه دور برای دانش آموزان شود، که این پیامد مشکلی را بر آموزش از راه دور اضافه می کند.

 

دسترسی نابرابر به منابع آموزشی

فقدان محدودیت ها و استثنائات در مورد حق چاپ نیز می تواند در توانایی دانشجویان و دانش آموزان برای دسترسی به کتاب های آموزشی و کمک درسی و مطالب مورد نیاز برای مطالعه تاثیر بگذارد. در این راستا چندین سازمان در تلاش هستند که بتوانند منابعی را در اختیار معلمان و دانش آموزان قرار دهند که حق چاپ و انتشار به آنها داده شود. همچنین یک سازمان دارای حق وکالت یک وب سایت بین المللی راه اندازی کرده که معلمان بتوانند از موسیقی و فیلم های دارای مجوز رایگان برای کلاس های آنلاین خود استفاده کنند.

 

تاثیر اجتماعی و اقتصادی تعطیلی مدارس

میلیونها دانش آموز کودک و نوجوان در سرتاسر  جهان به دلیل شیوع کرونا از رفتن به مدرسه منع شده اند. همین تعطیلی موقتی مدارس، هزینه های اجتماعی و اقتصادی بالایی را متحمل می شود.  هزینه هایی همچون کلاس های اضافی برای یادگیری قطع شده بعد از بحران کرونا، تغذیه ای که در مدارس به کودکان داده می شد و جبران هزینه های آن، مشکلات مراقبت از کودکان و نوجوانات و به تبع آن هزینه های اقتصادی برای خانواده هایی که نمی توانند کار کنند.

 

افزایش ساعت استفاده از فضای مجازی توسط دانش آموزان

آمار سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی ابراز نگرانی خود را مبنی بر آنکه با آموزش مجازی و از راه دور امکان استفاده دانش آموزان از فضای مجازی به بیشتر از دو ساعت در سنین پایین می تواند مشکلاتی را برای دانش آموزان فراهم آورد.

 

افزایش ترک تحصیل در مناطق محروم

با توجه به آنچه در مورد آسیب های اقتصادی و اجتماعی که بر اثر شیوع کرونا به خانواده ها بر اثر از دست دادن کار و تحصیل گفته شد وارد می شود ، امکان افزایش ترک تحصیل در مناطق محروم نیز به دلیل همین فشارها بیشتر است.  این قشر از جامعه همچنین به دلیل آسیب های روانی ماندن طولانی در خانه و عدم آموزش مهارت های همزیستی سالم ممکن است دچار خشونت های خانگی نیز شوند.

 

آثار مثبت تعطیلی ندارس به دلیل شیوع کرونا

با اینکه تعطیلی مدارس آثار سویی را چه در زمینه اقتصادی و اجتماعی بر خانواده ها و دانش آموزان متحمل می شود. اما می توان از تعطیلات به عنوان یک فرصت برای تکمیل آموزش به روش های نوین بهره برد. اینکه بتوان معلمان را در جایگاهی که هستند، تقویت کرد  و نقاط قوت و ضعف آنها را در تسلط آنها بر فضای آموزش الکترونیکی شناخت یکی از موثرترین روش ها برای پیشرفت و همگامی با ایده های نوین در آموزش است. همینطور دانش آموزان نیز از آن حالت انفعالی که در کلاس ها دارند و باید معلم فقط درس بدهد را در آمده و فعال تر عمل می کنند.

 

آثار مثبت دیگری نیز آموزش های مجازی دارند که در زیر به دو مورد مهم آن اشاره می کنیم.

فعالیت و خود یادگیرندگی دانش آموزان

همانطور که گفته شد در فضای مجازی دانش آموز این فرصت را دارد تا خود را بهتر ابراز کند و توانایی خود را در حل مسایل درسی بسنجد. دانش آموز باید متفکر، خودباور، خودساخته، تلاشگر و خود یادگیرنده و سالم باشد. فضای مجازی این امکان را به دانش آموز می دهد تا خود بدون کمک از معلم و سایر دانش آموزان دیگر به حل مسئله خویش بپردازند، زیرا خود یادگیرندگی دانش آموز کلید حل مشکلات برای رشد و شکوفایی در امر تعلیم و تربیت است. البته نوع خود یادگیرندگی بستگی به منابعی که در اختیار دانش آموز نیز قرار می گیرد نیز دارد.

بنابراین باید که منابع یادگیری قابل دسترسی و کاملا معتبر باشد، که معلم که خود بزرگترین منبع برای یادگیری است می تواند این منابع را در اختیار دانش آموزان قرار دهد. زیرا اگر این خود یادگیری درست تعریف شود با وقوع تعطیلات آموزش پابرجا باقی می ماند.

نهادینه کردن شوق یادگیری

معلم در فضای مجازی می تواند به عنوان یک تسهیل کننده در امر آموزش باشد، به طوریکه دیگر معلم انتقال دهنده و منبع یادگیری نیست، بلکه این خود دانش آموز است. بنابراین نهادینه کردن شوق یادگیری بسیار مهم می باشد.

وقتی دانش آموز از حل مساله و یادگیری سربلند بیرون بیاید، این موضوع حس اعتماد به نفس را در او زیاد می کند و در نتیجه او را برای یادگیری ترغیب کرده و از انجام آن لذت می برد. گرچه که عوامل بسیاری در نهادینه کردن شوق یادگیری از جمله حمایت عاطفی و زیستی خانواده ها وجود دارد، اینکه خانواده ها نیز نقش مشارکتی خود را در انجام تکالیف و ارزشیابی و تربیتی دانش آموزان ایفا کنند.

با توجه به موضوعاتی که در مورد تعطیلی مدارس توضیح دادیم، باید گفت که آموزش مجازی می تواند یک نقش اصلاح کننده در سیستم آموزشی باشد. به طوریکه در اینباره رئیس سازمان برنامه ریزی آموزشی به ادغام فنآوری و اطلاعاتی با آموزش اشاره کرده و خاطر نشان می کند که باید آموزش های حضوری و فیزیکی را با فنآوری اطلاعاتی ادغام شود تا به دستآوردهایی برای رسیدن به یک پایگاه اطلاعاتی و آموزشی که مدرسه هوشمند بخشی از هدف آن رسید وجایگاه تربیتی و تعلیمی ارتقا پیدا کند.